Balık Tutma: Akvaryum Kurma ve Bakımı

İlk akvaryumumu kurduğumda elimde 40 litrelik bir cam kutu, bir filtre ve mağazadan aldığım altı tane küçük balık vardı. On gün sonra balıkların yarısı yoktu. O günden bugüne birkaç akvaryum kurdum, birkaç kez de baştan başladım; öğrendiğim en önemli şey şu: akvaryumda önce suyu, sonra balığı beslersiniz. Bu mantığı kavradığınız an işin yarısını çözmüş oluyorsunuz.

Aşağıda, akvaryum balık başlangıç sürecini kendi hatalarım üzerinden, sıraya koyarak anlatıyorum. Yeni başlıyorsanız bu sırayı bozmadan ilerlemenizi öneririm.

Adım Adım Akvaryum Kurulumu

Küçük değil, orta boy bir akvaryum seçin. Kulağa ters gelebilir ama küçük akvaryum daha zordur. 10 litrelik bir kavanozda su değerleri bir gecede değişir, 60-80 litrelik bir akvaryumda ise sistem kendini toparlayacak zamanı bulur. Yeni başlayan biri için tavsiyem 54-80 litre aralığı. Yer olarak da direkt güneş almayan, radyatörden uzak, sağlam bir dolabın üstünü seçin; su dolu akvaryum düşündüğünüzden çok ağır olur.
Ekipmanı eksiksiz alın. Filtre (iç filtre ya da askı filtre yeter), ısıtıcı (tropikal balıklar için 24-26 °C), termometre, aydınlatma, kum veya çakıl taban malzemesi, su hazırlayıcı (klor gidericisi) ve bir su testi kiti. Test kiti pahalı gelebilir, ama balıklarınızın hayatını kurtaracak tek alet o. Ben ilk yıl "gözle bakınca berrak" diyerek test yapmadım, sonucu iyi olmadı.
Tabanı yıkayın, akvaryumu yerleştirin. Kumu veya çakılı su bulanıklığı geçene kadar yıkayın. 3-5 cm kalınlıkta serin. Sonra taş, kütük, bitki gibi dekorları koyun. Bitkilerde canlı türleri tercih edin: hem nitratı tüketirler hem de balıklara saklanma alanı sunar. Anubias ve vallisneria gibi türler başlangıç için affedicidir.
Suyu doldurun, klorunu giderin, cihazları çalıştırın. Musluk suyunu bir tabak üzerine dökerek doldurun ki taban dağılmasın. Su hazırlayıcıyı dozunda ekleyin. Filtreyi ve ısıtıcıyı çalıştırın. Bu noktada akvaryum hazır görünür, ama değildir.
Döngüyü (siklus) bekleyin — en kritik adım. Filtrede balık atığını zehirsizleştiren bakteriler yaşar ve bu bakterilerin çoğalması zaman alır. Balık koymadan, filtreye küçük miktarda amonyak kaynağı (bir tutam balık yemi ya da hazır bakteri takviyesi) vererek 3-6 hafta bekleyin. Test kitinizde amonyak ve nitrit 0 okunuyor, nitrat ise ölçülebilir seviyedeyse döngü tamamlanmıştır. Bu bekleyişi atlayan herkes -ben dahil- ilk balıklarını kaybediyor.
Balıkları azar azar ekleyin. İlk partide 3-4 balıktan fazlasını koymayın. Torbayı 20 dakika suda yüzdürüp sıcaklığı eşitleyin, sonra yarım saat boyunca azar azar akvaryum suyu ekleyerek alıştırın. Torba suyunu akvaryuma boşaltmayın. Yeni başlayan için sabırlı türler: zebra danio, platy, korydoras, cüce gurami. Beta erkeklerini tek başına tutun. Japon balığı kulağa masum gelir ama çok atık üretir ve soğuk su ister; başlangıç akvaryumuna uygun değil.
Haftalık rutini oturtun. Haftada bir kez suyun %20-25'ini sifon hortumuyla, tabanı süpürerek değiştirin. Yeni suyu klor gidericili ve yakın sıcaklıkta ekleyin. Filtre süngerini asla musluk altında yıkamayın; akvaryumdan aldığınız suyun içinde hafifçe sıkın, yoksa bakterileri öldürürsünüz. Ayda bir cam yüzeyini kazıyın, bitkilerin sararan yapraklarını kesin.
Beslemede cimri olun. Günde bir kez, 1-2 dakikada bitirilecek kadar. Yemin tabana inmesi, doğrudan su kirliliği demek. Haftada bir gün aç bırakmak balıklara zarar vermez, tersine sindirimlerini rahatlatır. Doğru gıda seçimi konusu tüm evcil hayvanlarda olduğu gibi burada da işin merkezinde; pul yem yanında dondurulmuş veya canlı yemle çeşitlendirmek renkleri belirgin biçimde açıyor.

Sık Yapılan Hatalar

Döngüyü beklemeden balık almak. En yaygın ve en ölümcül hata. Mağazadan çıkarken akvaryumu ve balığı aynı gün almayın.
Aşırı balık. "Bir tane daha sığar" düşüncesi filtreyi aşar. Kabaca her 4-5 litre için 1 cm yetişkin balık boyu diye hesaplayın, geniş yüzme alanı isteyen türlere ayrıca yer bırakın.
Fazla yem. Balık ölümlerinin arkasında çoğu zaman açlık değil, çürüyen yemden kaynaklı amonyak var.
Suyun tamamını değiştirmek. Bulanıklığı gördüğümde ilk akvaryumumda tam su değişimi yaptım; sistemi sıfırladım ve durumu daha kötüleştirdim. Kısmi değişim her zaman doğrusudur.
Uyumsuz türleri bir arada tutmak. Uzun yüzgeçli beta ile yüzgeç ısıran barbları aynı akvaryuma koymak kaçınılmaz olarak sorun çıkarır. Satın almadan önce türün karakterini okuyun.
Hastalığı geç fark etmek. Yüzgeçlerin kapanması, camda sürtünme, dipte durgunluk ilk sinyaller. Beyaz nokta gibi yaygın sorunlarda sıcaklığı kademeli yükseltmek ve uygun tedaviye başlamak işe yarar; emin değilseniz balık konusunda deneyimli bir veterinere danışmaktan çekinmeyin. Genel olarak ne zaman veterinere gitmeli sorusunun cevabı balıklarda da "belirtiyi ilk gördüğünüzde"dir.
Akvaryumu evin trafiğine kurmak. Kapı arkası, televizyon yanı